Pandemi, Endemi Ve Epidemi Ne Demektir?

Hayatımıza Yeni Giren Kavramlar Ve Farkları, Pandemi, Endemi Ve Epidemik

Hayatımıza Yeni Giren Kelimeler Ve Farkları

Koronavirüs herkesin gündemini etkileyen, sosyal yaşamını, seçimlerini vs. neredeyse günlük yaşamda birçok kararımızın değişmesine neden olan bir virüstür. Dünya Sağlık Örgütü Coronavirüs’ü bir pandemi olarak tanımladığından beri dünya üzerinde bu kelimeler internette çok aranılan kelimeler haline gelmiştir. Covid-19 virüsü ile başlayan bu süreçte hayatımıza birden fazla farklı kelime girmiştir.

Koronavirüs ‘ten önce sadece sağlık çalışanları ve eczacıların bildiği bu kelimeler artık tüm toplumun bildiği kelimeler haline gelmiştir. Bu kelimeler arasında ilk önce öğrenilen şüphesiz ki pandemi kelimesi olmuştur.Toplum olarak hepimize uzak gelen bu kelimeler ne yazık ki hayatımızın tam ortasına yerleşmiştir.

Öte yandan Korona virüs, dünya üzerinde küresel kriz haline gelmesiyle beraber, virüsü tanımlamak ve enfekte kişilerin tedavisini geliştirmek adına bir sürü kaynak araştırılmaktadır.

Salgın

Salgın, sıradan olmayan bir olayı ifade ederken kullanılır. Genellikle küçük fakat dikkat çeken, tahmini vaka sayısının üstüne çıkıldığı durumu ifade eder. Yerel sağlık yetkilileri de bir salgını tespit aşamasında, tam anlamıyla kimlerin bu durumdan etkilendiklerini ve tahmini olarak kaç kişinin bu hastalığa sahip olduğunu anlamak üzere araştırma başlatırlar. Elde ettikleri bu veriler dahilinde de hastalıkların nasıl önüne geçileceği konusunu anlamak için kullanırlar.

Epidemi

Epidemi, salgından daha çok yayılım göstermiş ve daha büyük bir durumu ifade ederken kullanılır. Salgının daha büyük bir coğrafi alana yayılmasını şu örnekle gösterebiliriz; Wuhan’ da başlayan SARS-COV-2 pozitif vakalar artınca bu durum salgının yayılmakta olduğunu kanıtlamış oldu. Epidemiyologların da söylemiyle bu durum, muhtemelen salgını sınırlamaya yetmedi. Bu durum beklenmedik bir durum değildi çünkü herhangi bir tedavisi ya da aşısı olmayan bir virüstü. Wuhan’ da ki bu olay bize covid-19 vakalarının Çin’de yayılmasıyla salgının bir epidemiye dönüştüğünü gösteriyor.

 

Pandemi

Pandemi kelimesi uluslararası ve kontrol altına alınamayan bir durumu ifade etmek için kullanılır. Epidemi birkaç ülkeye yayılmaya başladığında veya dünya üzerinde bu ülkelerin sayısı git gide artmaya başladığında bu duruma pandemi deniyor. Fakat bazı epidemiyologlar hastalıkla karşılaşıldığında o bölgede yerel bulaşım yoluyla sürekli hale geldiği zaman pandemi olarak adlandırmakta.

Pandemi Yunanca kökenli bir kelimedir, Pan ‘’tamamı- hepsi’’ Demos ‘’halk’’ anlamına gelir. Buradan şunu anlayabiliriz, pandemi bölgesellikten çıkmış bir ifadedir. Pandemi, bulaşıcı hastalıkların yaygınlığı açısından en vahim durumunu anlatmak için kullanılır.

Endemi

Bir hastalığın artık belirli bir coğrafyada sürekli görülmesi durumuna endemi denir. Epidemiyolojide endemik hastalıklar için, belli bir popülasyonda varlığını sürdürmesi durumu olarak adlandırılır. Halk o hastalığa bağışıklık kazanmıştır ve artık o bilgenin bilinen bir hastalığı olarak tanınır. Tüberküloz (verem) hastalığının ülkemizde sürekli görülmesi endemik bir durumu ifade eder.

Pandemi Ve Epidemi Arasındaki Farklar

Pandemi ile epidemi arasında coğrafi olarak yayılma durumu vardır. Bu iki kelime birbirine çok karıştırılmaktadır. Basında da halk sağlığı ile ilgili haberlerde bu iki kelimenin ayrımı yapılmazsa büyük yanılgılara sebebiyet verebilir.

Örneğin; koronavirüs salgınına baktığımızda Enfekte olan bir kişi Çin’den ABD’ ye geri döndüğü sırada bir pandemi başlatmış olmuyor. Bu kişi yakın çevresini ya da ailesini ancak Enfekte ettiği zaman bu olay biraz dikkat çekmeye başlıyor.

Pandemi, Dünya Sağlık Örgütü’nün söylemi ile umutlu bir şekilde baş edilebileceğini gösteriyor. Yani covid-19 pandemisinin kontrol altına alınması ön görülüyor.

Öncelikle bir viral salgının pandemi adını taşıması için kesinlikle yeni bir virüs olması gerekir. Ve en önemlisi insandan insana çabuk ve devamlı bir şekilde bulaşabiliyor olması gerekir. Bunların dışında çok fazla sayıda ülkeyi etkilemelidir.

Tarihteki pandemiler şu şekildedir; Kara veba, Grip, Kolera, Tifo, Domuz Gribi H1N1, Covid-19

Dünya Sağlık Örgütü, 2009 yılında H1N1 virüsü olan domuz gribini Pandemi olarak tanımlamıştır. Sonrasında grip sanıldığı kadar etkili ve öldürücü olmadığı halde ilaç firmalarına aşı bulunması için baskı uygulandığı ve eleştirilerin hedefi olduğu bilinmektedir.

Devam eden pandemiler;

 HIV- AIDS pandemisi: Bu pandemi de küreseldir ve 2014 yılı itibariyle, 36,9 milyon civarında insan HIV virüsü taşımaktadır. Ve toplamda 2,2 milyon insanın ölümüne sebep olmuştur.

Covid-19 Pandemisi: Koronavirüs 2019 yılının Aralık ayında başlamış ve hala devam etmekte olan bir pandemidir. 11 Mart 2020’de Dünya Sağlık Örgütü tarafından pandemi olarak açıklanmasına karar verilmiştir.

Dünyanın çoğunluğuna yayılan bir hastalık olan HIV virüsünde dahi gelişen tedavi seçeneklerinden dolayı hastalık kontrol altına alınmış ve bu durum Pandemi kelimesi yerine Epidemi’ ye dönüşmüştür.

Dünya Sağlık Örgütü(DSÖ) ise yeni tip covid-19’ un endemik olabileceğini açıklamıştır. Öncesinde ise Covid-19 salgınının ilk olarak Endemi sonrasında ise Pandemi terimini kullanmıştır.

Covid-19’ da Son Durum

Dünya üzerinde koronavirüs’ e yakalananların sayısı ise şu an tam doksan altı milyon civarıdır. Hayatını kaybeden insan sayısı ise iki milyonu aşmıştır. İyileşen kişi sayısı ise elli üç milyona ulaşmıştır.

 

 

          Koronavirüs ile ilgili diğer bilgilere blogumuzdaki yazılardan ulaşabilirsiniz.

Etiketler: pandemi, epidemi, endemi, covid-19, koronavirüs, korona, covid aşısı, dünya sağlık örgütü,
Ocak 23, 2021
Listeye dön