Ülkemize Girecek Covid-19 Aşısı Nedir?

Ülkemize Girecek Covid-19 Aşısı Nedir

Çin’de üretilmiş olan ve ülkemizde kullanıma girecek Covid-19 aşısı nedir?

 Aşı nasıl üretildi? Ve etkisi nasıl olacak?

Çin’de Sinovac firmasının ürettiği bir aşı bu CoronaVac. 23 Aralık’ta Brezilya’da aşıya dair çalışmaların sonuçları açıklandı. Ama söylenenler aydınlatıcılıktan uzak; hatta kafaların daha çok karışmasına sebep oldu. Zira etkinlik olarak ifade edilen oranlar, aşının başarı oranı olarak algılanınca, herkes “%50 etkinlik de nedir?” demeye başladı.

CoronaVirüsten elde edebilmek adına; Çin, İngiltere, İtalya, İspanya ve İsviçre’de hastalardan virüs örnekleri alındı. Ardından maymun böbrek hücrelerinde çokça miktarlara çoğaltılan bu örnekler, beta-propiolactone adlı bir kimyasal kullanılarak felç edildiler.Bu kimyasal madde virüsün genlerine bağlanarak artık çoğalmasına engel oluyor. Virüs inaktif hale geliyor ve inaktif hale gelen virüs çoğalma özelliğini sürdüremiyor.

Ama yüzey proteinleri, bu arada spike proteinleri sağlam olarak duruyor. Sonraki aşamada inaktive olan virüsler alınarak adjuvan adında bir maddeyle karıştırılıyor. Bu madde bağışıklık sisteminde aşıya karşı geri dönüşü kuvvetlendirme özelliğine sahip ve bu yüzden de çok önemli. İnaktive edilmiş virüsler neredeyse yüzyıldan fazla süredir kullanılmakta. 1950’lerde Salk tarafından polio aşısını geliştirmek maksadı ile de kullanıldı, sonraki yıllarda kuduz ve hepatit A gibi hastalıklara karşı aşı geliştirmek için de.

Peki bağışıklık yanıtı nasıl tetikleniyor?

 CoronaVac ‘ta bulunan virüsler ölü olduklarından dolayı injekte olduğunda hastalığa sebep olmuyor. Vücutta inaktif olan virüsler “antijen sunucu hücreler” olarak bilinen bağışıklık hücreleri tarafından yutuluyor. Hücreler Coronavirüsü parçalar ve hücrelerin bazı fragmanlarını kendi yüzeyinde taşır. Bağışıklık sistemimizde yardımcı T hücresi, bu fragmanları “bulup” onlara kenetlenirler. Bu fragmanlara yapışan T hücreleri bir dizi reaksiyon ile aktive sağlanır ve bağışıklık sistemimizdeki diğer bağışıklık hücrelerini aşıya cevap vermek için bir araya gelirler (recruitment).

Antikorlar nasıl oluşur?

Burada da devreye B hücreleri giriyor. B hücresi başka tür bağışıklık hücreleri virüs proteinleri ile yakın temas ettiğinde yüzeyleri içerisinde olan büyük moleküller ile fragmanları, virüsün hepsini içine alır ve onlar da bu fragmanları kendi hücre zarı yüzeyinde taşır. Aktif olarak yardımcı T hücreleri, B hücrelerinin yüzeyindeki fragmanlara da kenetlenebilir. Bu olduğunda B hücresi de aktif olur ve çoğalmaya başlar. Üzerinde bulunan yüzey proteinleri şekillerine sahip antikorları salgılamaya başlarlar.

Peki, bütün bu faaliyetler nasıl oluyor da canlı virüsü durduruyor?

 CoronaVac ile aşılandığımızda bağışıklık sistemimiz, canlı coronavirüsle karşılaştığında, yani infekte olduğunda, birden yukarıdaki reaksiyonları daha hızlı ve daha büyük miktarda gerçekleştiriyor. B hücreleri saldırgan virüslerin yüzeyine yapışan antikorlar salgılamaya başlıyor. Spike proteinlerini gösteren antikorlar, virüsün hücrelere yapışmasını sağlayan bu proteinleri inaktif hale getiriyorlar, canlı virüsün hücrelerimiz içine girmesine engel oluyorlar.

 

Farklı proteinlere karşı gelişen farklı proteinler, virüsün başka işlevlerini bozarak infeksiyon oluşturma gücünü kırıyor. Bağışıklık sisteminin bir özelliği de hafıza yeteneğinin olmasıdır.Her ne kadar CoronaVac, Covid-19’a karşı böyle bir koruma sağlıyor olsa bile bunun ne kadar süreceği konusunda kimse bir şey söyleyebilecek durumda değil. Aylar içerisinde antikor miktarının azalacağı kuvvetle ihtimal. Bu durumda bağışıklık sisteminin bir özelliği devreye giriyor. Hafıza hücresi diye adlandırılan özelleşmiş bir B hücresi türü, virüse ait bazı bilgileri uzunca yıllar saklıyor. Virüs ile  karşı karşıya geldiğinde ise hızlıca antikor cevabı oluşmasına yardımcı oluyor. 

 

Özeti ise; Çin aşısı diye bilinen inaktif virüs aşısının başka inaktive aşılardan daha farklı bir yan etki taşıma riski yok, - “Aşı kısa sürede geliştirildi” kaygısının yeri yok, zira kan ve virüs örneği ve gönüllü çok, parasal kaynak ve irade o kadar güçlü ki, 9-10 ay hiç de fena bir zaman değil, - Ayrıca olabilecek en kötü durum bağışıklığın zayıf – kısa süreli olması olabilir belki. Karşımızdaki ölümcül hastalığa karşı hiç savunmasız olmaktansa, az – kısa süreli savunmamızın olması şüphesiz çok önemli.

 

 

Grip aşısı ile ilgili blog yazımızı okumak için blogumuzdaki yazılara buradan ulaşabilirsiniz.

 

 

 

 

 

 

 

Etiketler: covid19, koronavirüs, covid-19 aşısı, aşı, korona
Ocak 01, 2021
Listeye dön